คำว่า AGONISTICS มีความหมายว่า "pertaining to the ancient Greek athletic contest; Rhet. Polemic, combative."

คำ ๆ นี้ มีรากศัพท์มาจากคำว่า 'agon' อันหมายถึง การแข่งขัน การต่อสู้เพื่อชัยชนะ ทั้งการต่อสู้ทางกายและสติปัญญาความรู้ เป็นหนึ่งในประเพณีของสังคมประชาธิปไตยแบบกรีกโบราณที่ให้เสรีภาพต่อทุก ๆ คนที่จะเข้าร่วมในการแข่งขันเรื่องต่าง ๆ ไม่ว่าจะเป็นการใช้กำลังกายหรือกำลังสมอง (อ่านคำอธิบายอย่างละเอียดได้ที่หน้า 80 ของหนังสือ Postmodern: ชะตากรรมโพสต์โมเดิร์นในอุ้งมือนักปรัชญาการเมืองโบราณ โดยไชยันต์ ไชยพร)

ประเด็นที่น่าพิจารณาก็คือ "หนังการเมือง" (เช่นเดียวกับ วรรณกรรมการเมือง) ในยุคนี้ได้หลุดออกมาจากกรอบการสร้างงานแบบสัจจนิยม (realism) เรียบร้อยแล้ว ปัญหาของหนังการเมืองจึงไม่ใช่เรื่องของการสะท้อนภาพความเป็นจริงของโลกอย่างตรงไปตรงมา ไม่ใช่เรื่องของความสมจริง หรือ เรื่องความหมายของตัวเรื่องในหนังที่ต้องอยู่ภายใต้บริบทภายนอกอย่างเคร่งครัด แต่หนังการเมืองโดยตัวมันเองเป็นเหมือน "เกมการละเล่น เป็นการแข่งขัน" แบบหนึ่ง เป็นการละเล่นของความจริง ความหมาย เวลา สถานที่ ภาษา คำพูดในบทสนทนา หรือแม้กระทั่ง ขนบภาษาของหนังเอง

มุมมองของหนังแบบ AGONISTICS จึงน่าจะเป็นการดูหนังด้วยอารมณ์ความรู้สึกที่มองเรื่องความจริง ความหมาย ความคิด ภาษา หรือสิ่งที่อยู่ในสารที่หนังสื่อออกมา รวมถึงสารที่ส่งผ่านรูปแบบของการนำเสนอ ว่าเป็นเรื่องของการแข่งขันต่อสู้กัน เป็นเกมการละเล่นของคนทำหนัง ด้วยเหตุนี้ จึงไม่สำคัญว่าใครจะเอาคำพูดในหนังสือมายัดใส่ปากตัวละคร หรือตัวแสดงจะสมจริงเหมือนคนในโลกความเป็นจริง หรืออะไรจริงอะไรเท็จระหว่างหนังกับโลกที่เป็นจริง และนอกจากนี้ อารมณ์ของหนังแบบ AGONISTICS ยังน่าจะนำไปสู่การเปิดพื้นที่การประลองความหมายที่คนดูแต่ละคนให้กับหนังด้วย

และอาจมีความเป็นไปได้ว่า พื้นที่แห่งการประลองความหมายของคนดูหนังแต่ละคนดังกล่าวจะกลายร่างเป็นเหมือนหนังอีกเรื่องหนึ่ง เช่น แม้หนังเรื่องหนึ่งจะฉายจบไปแล้ว แต่ก็ยังมีคนมานั่งถกเถียงกันเป็นเรื่องเป็นราว การถกเถียงดังกล่าวเป็นฉากอันเกิดขึ้นในโลกที่เป็นจริง ทว่ากลับมีที่มาจากหนัง หรือ การถกเถียงว่าด้วยหนังเรื่องนั้นอาจก่อให้เกิดการสนทนากับหนังอีกเรื่องด้วยก็เป็นได้

ดังนั้น หนังจึงมีสถานะเป็นพื้นที่อันเปิดกว้างสำหรับทุกคน ทั้งคนทำหนังและคนดูหนัง และพื้นที่อันเปิดกว้างดังกล่าวก็คงเปรียบเสมือนตอนจบของหนังที่ถูกเลื่อนหรือขยายออกไปเรื่อย ๆ อย่างไม่รู้จบ

ชาย ไชยชิต