ในเทศกาลปีนี้ ชาย ไชยชิตจะส่งผลงานสารคดีเข้าร่วมทั้งหมด 2 เรื่อง

เรื่องแรก คือ ผลงานชิ้นใหม่ที่มีชื่อว่า ประชามติ (20 นาที) ซึ่งชายได้อธิบายว่าหนังเรื่องนี้เป็น "หนังสารคดีเกี่ยวกับการทำงานศึกษาของตัวเอง ออกจะดูเรียบ ๆ จริงจัง และน่าเบื่อไปบ้าง แต่การทำงานวิชาการมันหนีไม่พ้นภาวะการหมกมุ่น ความจำเจและจืดชืดอย่างเลี่ยงไม่ได้เลยจริง ๆ"

ส่วนเรื่องที่สอง ก็คือ เพลงชาติไทย ซึ่งอาจจะเคยผ่านตาบางคนไปบ้างแล้ว ชายแสดงความเห็นถึงความเชื่อมโยงกันระหว่างเพลงชาติไทยและประชามติว่า "ทำไปทำมามันดูเหมือนจะเป็นภาคต่อของกันและกัน ถ้าดูจากภาพเหตุการณ์บริบทแวดล้อมทางการเมืองที่ปรากฏในหนัง เรื่องเพลงชาติไทยบันทึกภาพช่วงเดือนมีนา ส่วนเรื่องประชามติเป็นภาพที่บันทึกในช่วงเดือนพฤษภาถึงต้นมิถุนา"

นี่คือภาพนิ่งจากหนังสารคดีเรื่องประชามติครับ

พิเศษ: บทวิจารณ์ "เพลงชาติไทย" โดย FILMSICK

ชาย ไชยชิต /Chai Chaiyachit (TH) A+ เพลงชาติไทย / National Anthem 27.00 2008  

หนังเรื่องนี้แบ่งตัวเองออกเป็นสองส่วนโดยในครึ่งแรกเป็นภาพสังเกตของบรรดาผู้คนที่เดินออกกำลังจากสวนสาธารณะในความเงียบตัดสลับกับภาพของกระรอกบนต้นไม้ ส่วนในครึ่งหลังคือภาพของคนพเนจรที่กินนอนกันที่สนามหลวงก่อนจะปิดท้ายด้วย สุนทรพจน์ของชายคนหนึ่งที่สนามหลวงที่แสดงความเห็นทางการเมืองยุคpost ทักษิณอย่างฉะฉาน โดยตัดสลับกับภาพของหนูในพุ่มไม้ ภาพทั้งสองส่วนกลืนเข้าหากันในช่วงกลางของเรื่อง กลางเสียง ‘เพลงชาติไทย' นั่นเอง

หนังเรื่องใหม่ของชาย ไชยชิต ยังคงวนเวียนอยู่กับเรื่องของการเมืองประจำยุคสมัย  ในคราวนี้เขาหยิบยกเอา ‘เพลงชาติ' และ ‘ความเป็นชาติ' มาเสียดสีอย่างน่าสนใจ เมื่อคนสองกลุ่มที่มีสถานะแตกต่างกัน ระหว่าง ‘ชนชั้นกลาง' ผู้เงียบเชียบ (ในช่วงของสวนสาธารณะเขาดูดเสียงออกจนหมด) เป็นคนในชาติที่ดูรื่นรมย์ไม่มีพิษภัย ( เหมือนกระรอกน้อยบนต้นไม้ ) และตอบรับแนวคิดรัฐชาติอย่างยินดีปรีดาด้วยการลุกขึ้นยืนตรงอย่างภาคภูมิในขณะที่เพลงชาติไทยบรรเลง  ในขณะเดียวกัน ชนชั้นล่างกลุ่มผู้คน ‘รากหญ้า' กลับทั้งนั่งทั้งนอน เดินไปเดินมาใน ‘ชั่วขณะของการรวมชาติ' พวกเขาคือพลเมืองที่ใช้ไม่ได้ เพราะพวกเขาไม่ภาคภูมิในความเป็นชาติกระนั้นหรือ  หรือเพราะเพียงพวกเขาคือเหล่าคน เจ็บ จนโง่ ที่รัฐชาติไม่ต้องการ พยายามกีดกัน จำกัด  ผลักดันพวกเขาไปอยู่ชายขอบ แล้วป้ายสีความไม่รักชาติกับพวกเขา  กล่าวอีกอย่างพวกเขาถูกทำให้หลายเป็นหนูไร้ค่าที่ถูกรังเกียจและเป็นปัญหาสังคม    

นอกจากนี้เสียงเงียบของคนชั้นกลางในเมือง  กับความฉะฉานในการกล้าแสดงความคิดเห็นของคนเร่ร่อน ยังเป็นภาพแทนสภาพของการเมืองไทยที่น่าสนใจมาก  เพราะในขณะที่คนชั้นกลางตอบรับการมาถึงของ ‘สีเขียว' ที่ผูกความเป็นชาติต่างผ้าพันคอฉลากยี่ห้อด้วยความเงียบ คนชนชั้นรากหญ้ากลับตอบโต้ด้วยการเลือกพรรคพลังประชาชนอย่างถล่มทลายในการเลือกตั้งครั้งต่อมา   

ในทางหนึ่งการใช้ภาพเปรียบเปรย (ซึ่งใน ผีมะขาม ไพร่ฟ้า ประชาธิปไตย ชาย ไชยชิต ก็ใช้วิธีการคล้ายคลึงกันนี้ ) ยังมีข้อเคลือบแคลงอยู่บ้างเนื่องจากภาพของชนชั้นกลาง และ คนเร่ร่อนนั้นถูกทอนค่าลดความหมายเป็นเพียงภาพลักษณ์เชิงเหมารวมของกลุ่มผู้คนที่ไม่ได้มีความเป็นปัจเจก  การเหมารวมผู้คนเพื่อให้กลายเป็นตัวแทนสำหรับถ่ายทอดสิ่งที่ผู้กำกับคิดในทางหนึ่งเป็นการใช้สัญลักษณ์ที่แยบคายแต่ในอีกทางก็ดูเหมารวมจนเกินไป  ภาพของบทสนทนาตอนท้ายเรื่องของชายเร่ร่อน จึงไม่ได้ทำหน้าที่เป็นคำพูดของเขา แต่เป็นคำพูดจากตัวแทนชนชั้นของเขา ซึ่งอาจขัดแย้งกับกระบวนคิดของชนชั้นกลาง   แต่ต้องไม่ลืมว่าที่จริงแล้วความคิดนั้นเป็นเพียงความคิดของคนคนหนึ่งเท่านั้น การใช้ภาพเหมารวมมาใช้แสดงความคิดเห็นทางการเมืองส่วนบุคคลของผู้กำกับในทางหนึ่งจึงยังชวนให้รู้สึกอึดอัดย้อนแย้งอยู่บ้าง เพราะมันดูราวกับการใช้คนอื่นมาพูดแทนสิ่งที่ตัวคิดผ่านทางเทคนิคของภาพยนตร์    

อย่างไรก็ตาม แม้เพลงชาติไทยจะเป็นเหมือน การเสียดสีมากกว่าการเผชิญหน้ากับตัวปัญหาโดยตรง  แต่มันก็ทรงประสิทธิภาพในการชี้ชวนให้คิดอย่างสนุกสนาน และภาพสุนทรพจน์ช่วงท้ายเรื่องก็กลายเป็นฉากจำที่สุดแสนทรงพลัง

edit @ 12 Jun 2008 23:02:15 by prap and chai

edit @ 22 Jun 2008 04:37:55 by prap and chai

edit @ 22 Jun 2008 04:41:09 by prap and chai